Η ΠΡΟΤΑΣΗ για τον επανακαθορισμό των όρων και της ιδεολογίας της Οργάνωσης των Εργατών ως Κοινωνική Συνδικαλιστική και Εργατική Αυτοδιαχείριση Εξουσίας

 

Σε αυτήν την αναζήτηση αγαπητέ φίλε/η  θα σε βάλω σε κάποια άλλα μονοπάτια.

Πριν κάμποσα χρόνια, όταν μοιράστηκα τις ανησυχίες μου για τον εκφυλισμό του Συνδικαλισμού στην Ελλάδα, δύο φίλοι και καθηγητές στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, ο Σάββας Ρομπόλης και ο Γιάννης Κουζής είδαν με ενδιαφέρον την πρόταση μιας άλλης , καινούργιας μορφής συνδικαλισμού όπου ξέφευγε απο τα στερεότυπα της οργάνωσης όπως τα είχε ανάγκη ο κομματικός μηχανισμός και το Κράτος και που τα έλεγχε σε απόλυτο βαθμό.
Η ιδέα ως κατά αρχήν σκέψη ήταν σε μια αποστροφή του λόγου του στο Αμφιθέατρο της ΓΣΕΕ, του Σάββα. Την έθεσε ως ερώτημα προς τον εαυτόν του αλλά από μικροφώνου. Οι δημοσιογράφοι βρισκόντουσαν στον κόσμο τους. Το ίδιο και οι παριστάμενοι συνδικαλιστές.

Ήταν ο τύπος της Κοινωνικής συνδικαλιστικής οργάνωσης , όπου η βάση της Πολιτικής της ταυτότητας ήταν η ανάγκη της διαμόρφωσης της Κοινωνίας των Εργατών στο επίπεδο της Πόλης ή της Κοινότητας.
Επειδή είχα διατυπώσει σε ανύποπτο χρόνο χωρίς να ονοματοδοτήσω την θέση μου , καθώς παρατηρούσα την κατρακύλα της φιλοσοφίας του οργανωμένου συνδικαλισμού, ήταν για εμένα ουσιαστικά το έναυσμα για σοβαρή ενασχόληση με την ιδέα της διαμόρφωσης της Κοινωνίας των Εργατών  και από την άποψη της θεωρητικής προσέγγισης αλλά και από την οργανωτική – λειτουργική της συγκρότηση.

Ο Εργαζόμενος με τις σημερινές μορφές οργάνωσης είναι περιορισμένος να έχει ή να αντλεί ή να διεκδικεί δικαιώματα όσο χρόνο βρίσκεται μέσα στην παραγωγή Και αυτό αν του το επιτρέπουν με τον «βούρδουλα» του Εργοδότη ή το νομικό πλαίσιο προστασίας του καπιταλιστή από την εκάστοτε Κυβέρνηση. Στην συνέχεια το σύστημα τον έχει εκπαιδεύσει σε μια άλλη διάσπαση ατόμου, του καταναλωτή χωρίς την ιδιότητα του παραγωγού εργάτη ή την διάσταση του Πολίτη με δικαιώματα στην εκλογή στην διακυβέρνηση της Πόλης, της Χωρικής Κοινότητας ή και του Κράτους σύμφωνα πάντα με το ισχύον Σύνταγμα.   Έτσι , με τις ιδιότητες αυτές ο εργάτης και η οικογένειά του ζουν σε μια αυταπάτη  ελευθερίας και ισότητας με τον καπιταλιστή.   Κάνουν μιμητικά ότι και ο Καπιταλιστής χωρίς το εισόδημα που έχουν για να ξοδέψουν να παίζει ιδιαίτερο ρόλο αρκεί να μην φορούν την φόρμα εργασίας.
Αυτό που σήμερα αποκαλείται συνδικαλιστική οργάνωση είναι μια περιχαρακωμένη κολεκτίβα κοινών συμφερόντων που βρίσκεται η μια σε σύγκρουση  με τη άλλη.
Το ζήτημα της αλληλεγγύης έχει αν κάνει μόνο με το εσωτερικό της κολεκτίβας συμφερόντων και όχι με την  έτσι κι αλλιώς ανύπαρκτη Κοινωνία των Εργατών.

Όμως η απόλυτη σκλαβιά του εργαζόμενου είναι πως ο ίδιος,  η οικογένεια του και οι ανάγκες της είναι κτήμα του Εργοδότη Καπιταλιστή και πως οι ανάγκες αυτές , η ευτυχία που είναι το ζητούμενο ή η λύτρωση των παιδιών απο τον βρόχο της εξάρτησης από τον καπιταλιστή υποχρεώνει το εργαζόμενο να ζει στην δουλεία δύο "αφεντικών". Επομένως και η συμμετοχή του στις διαδικασίες οργάνωσης και διεκδίκησης με ότι κινδύνους επαπειλούν την δράση του αυτή έχει ως αντίρροπη δύναμη την Οικογένεια και τις βασικές της ανάγκες.
Το σύστημα αυτό της οργάνωσης των εργατών αποκλείει την κοινωνική συγκρότηση στο επίπεδο πρώτα της Οικογένειας και δεύτερον του περιβάλλοντος που διαβιεί και αξιοποιεί την ζωή του έξω από την παραγωγή.

Μέσα από αυτήν την κατάσταση αναδύονται κάποιες αναπόδραστες αλήθειες:
α. Η ψευδαίσθηση της ελευθερίας
Ο εργαζόμενος αποποιείται την ταυτότητα του παραγωγού μόλις περάσει την πύλη του εργοστασίου ή του γραφείου.
β. Ο καταναλωτικός μιμητισμός
Ο εργαζόμενος μετατρέπεται σε καταναλωτή που προσπαθεί να μιμηθεί το πρότυπο ζωής της κυρίαρχης τάξης και ως Πολίτης το πρότυπο της Τάξης των Πολιτικών. 
γ. Το οικονομικό παράδοξο
Η μίμηση αυτή γίνεται με δανεικό χρήμα ή με το υστέρημα του μισθού του, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο χρέους και εξάρτησης που σε πολλές των περιπτώσεων οδηγεί στην προσωπική και οικογενειακή χρεοκοπία.  

Κάποτε είχα διατυπώσει την θέση πως «η σχέση μεταξύ εργαζομένου και καπιταλιστή δεν ήταν η εκμετάλλευση όπως ορίζεται στην μαρξιστική Θεωρία αλλά η ιδιοκτησία των Μέσων παραγωγής με μέσον Παραγωγής και τον ίδιο τον εργαζόμενο». Δηλαδή το Κεφάλαιο που δεν είναι τίποτε περισσότερο από την ιδιοκτησία των Μέσων Παραγωγής, εκλαμβάνει ως τέτοιο και τον εργαζόμενο  γι αυτό και ασκεί πάνω του κάθε δικαίωμα ιδιοκτησίας.
Έτσι ο εργαζόμενος καθώς και η οικογένεια του, οι ανάγκες του και οι ανάγκες της οικογένειας του γίνονται μέσα παραγωγής στην ιδιοκτησία του Καπιταλιστή. Είναι Κεφάλαιο του καπιταλιστή και αποτελεί εξάρτημα του μισθού που του καταβάλει ο καπιταλιστής.
Ήταν μια θέση που θυμάμαι πως ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων από την ΕΣΑΚ-Σ αλλά και τους συντρόφους μου στην ΠΑΣΚΕ την εποχή που ήμουν Αντιπρόεδρος στο Εργατικό Κέντρο Θήβας.
Όμως συνεχίζοντας  από εκεί που σταμάτησα μπορώ να πω πως η εμπειρία μου με δίδαξε πως ο εργαζόμενος ζει σε μια διπλή σκλαβιά, μια διπλή ιδιοκτησία και ότι αυτή η διαπίστωση όσο και να ενοχλούσε την παραδοσιακή –κλασική μαρξιστική ανάλυση ήταν πολύ πιο κοντά στην πραγματικότητα.
Είναι τόσο μέσον παραγωγής των αναγκών του καπιταλιστή όσο και μέσον παραγωγής των αναγκών της Οικογένειας του.
Η διπλή αυτή σκλαβιά αναλύεται ως εξής:
α. Το πρώτο αφεντικό
Είναι ο εργοδότης στον χώρο εργασίας, ο οποίος αγοράζει τον χρόνο και την ενέργεια του εργαζομένου.
β. Το δεύτερο αφεντικό
Είναι οι ανάγκες της καθημερινότητας (στέγαση, υγεία, παιδεία, ενέργεια) που έχουν εμπορευματοποιηθεί πλήρως.
γ. Η ομηρία της επόμενης γενιάς
Ο εργαζόμενος υποτάσσεται για να εξασφαλίσει το μέλλον των παιδιών του. Όμως, το ίδιο το σύστημα εκπαιδεύει τα παιδιά αυτά να γίνουν οι επόμενοι πειθήνιοι εργαζόμενοι-καταναλωτές.

Έχοντας επομένως διαπιστώσει το μέγεθος της αλλοτρίωσης , το βάθος της διαφθοράς των συνδικαλιστικών ηγεσιών, την ανάγκη διατήρησης τους στην εξουσία που τους τάϊζε σαν μαντρόσκυλα στα κοπάδια της και τους «προίκιζε» με χρήμα και θέσεις, σκέφτηκα πως μια οργάνωση των εξαρτημένων από τον μισθό και την σχέση τους με τον καπιταλιστή εργαζομένων, σε κοινωνική θεσμική συγκρότηση θα έδινε, έναν διαφορετικό τύπο συνδικαλιστικής οργάνωσης, ως οργάνωσης των συντελεστών της παραγωγής στο επίπεδο οργάνωσης και δράσης της πόλης ή της Κοινότητας που θα συγκρουόταν με την ως τώρα καθεστηκυία τάξη οργάνωσης διεκδίκησης και διοίκησης των συνδικαλιστικών οργανώσεων από τα κόμματα και το Κράτος.  
Δηλαδή η μεταφορά της συνδικαλιστικής δράσης από το στενό πλαίσιο της επιχείρησης στο επίπεδο της πόλης, της γειτονιάς και της κοινότητας που θα άλλαζε ριζικά τους όρους του παιχνιδιού.
Βασικός εχθρός των εργαζομένων έξω από τον Καπιταλιστή  ήταν και είναι τόσο οι παραδοσιακές μορφές οργάνωσης όσο και ο έλεγχος των κομμάτων και του Κράτους που «χρηματοδοτούσαν» και περιέβαλλαν με εξουσίες  και χρήμα τον εργατοπατερισμό και την διαφθορά των συνδικαλιστικών στελεχών. 
Ο Εργατοπατερισμός δεν έχει ιδεολογικές συγγένειες ή διαφορές με τα κόμματα αλλά παράγει την δική του ιδεολογία, της διατήρησης στην εξουσία για λογαριασμό τρίτων των ίδιων συνδικαλιστών υπό οιαδήποτε μορφή και αν εμφανίζεται.

Η αλλαγή των όρων θα είχε ως στόχο ο εργαζόμενος να μην εγκλωβίζεται στην διεκδίκηση  μόνο ενός καλύτερου μεροκάματου. Να διεκδικήσει  ποιοτική δημόσια υγεία, δωρεάν παιδεία, φθηνή στέγη, ελεύθερους χώρους για την οικογένειά του, έλεγχο τιμών αγαθών και εμπορευμάτων, διασφάλιση εργασίας αντίστοιχη και ανάλογη της τέχνης και της επιστήμης που σπούδασε ανθρώπινο περιβάλλον ανάπαυσης και ξεκούρασης κλπ.
Ο δεύτερος στόχος θα ήταν η διαμόρφωση μιας Ταξική συνείδηση στην καθημερινότητα: Δηλαδή την αλληλεγγύη που  δεν περιορίζεται στους συναδέλφους του ίδιου κλάδου. Απλώνεται σε όλη την τοπική κοινωνία, ενώνοντας εργαζόμενους, ανέργους, μετανάστες και συνταξιούχους.
Ο τρίτος στόχος θα ήταν η Απεξάρτηση από το Κράτος και τα Κόμματα: Δηλαδή η οργάνωση ξεκινά από τα κάτω. Δεν ελέγχεται από κομματικούς εγκάθετους ούτε περιμένει κρατικές επιχορηγήσεις για να λειτουργήσει.
Με τον τρόπο αυτό πιστεύω πως αυτή η μορφή οργάνωσης επαναφέρει την πολιτική στην πραγματική ζωή. Μετατρέπει την αναζήτηση της «ευτυχίας» και της «λύτρωσης» από ατομικό Γολγοθά σε συλλογικό κοινωνικό όραμα.

Θα πρότεινα αν είχε ενδιαφέρον μια τέτοια συζήτηση να εμβαθύνουμε ξεκινώντας από παραδείγματα που έχουν συντελεστεί ή απόπειρες προς ανάλογες μορφές οργάνωσης και στην συνέχεια να δούμε πως η ταξική συνείδηση αποκτάται ως αξία επιβίωσης της κοινότητας όταν η ίδια ξεφεύγει από την διαχείριση της εξάρτησης της εργασίας στον Καπιταλιστή και παίρνει μορφές αυτοδιαχείρισης της εξουσίας και ρυθμιστή των οικονομικών , πολιτικών , κοινωνικών αναγκών της.
Θα πρέπει όμως να αντιληφθούμε στο ψάξιμο αυτό πως έχουν ήδη συντελεστεί καινούργιες μορφές εργασίας όπως η ενοικίαση εργαζομένων ή η τηλεργασίας που αποτελεί  ένα είδος διάσπασης και απομονωτισμού του εργαζόμενου από το σύνολο του κοινωνικού περιβάλλοντος που αποκλείει την εμπειρία και την γνώση της καταπίεσης και των αναγκών που βιώνουν οι εργαζόμενοι στην παραγωγή ως εξαρτημένοι από αυτήν και ως καταναλωτές που η κοινωνικής τους θέση προσδιορίζεται από την θέση που έχουν στην παραγωγή.
Με μια διαφορετική διατύπωση θα έλεγα να δούμε την ταξική συνείδηση όχι ως μια θεωρητική κατασκευή, αλλά ως ένα εργαλείο υλικής επιβίωσης που γεννιέται μέσα από την κοινότητα. Όταν η οργάνωση ξεφεύγει από τη διαχείριση της μισθωτής σκλαβιάς και περνά στην αυτοδιαχείριση, η εξουσία παύει να είναι κάτι που «καταλαμβάνεται» και γίνεται κάτι που ασκείται στην καθημερινότητα.

Νομίζω πως στην συζήτηση και την συλλογιστική μας μπορούμε  να περιβάλλουμε ιστορικά παραδείγματα που αν θέλουμε μπορούμε να τα εξετάσουμε ειδικά σε μια άλλη συζήτηση ως αυτόνομη κριτική κατανόηση της ανάγκης που δημιουργήθηκαν και τους σκοπούς που υπηρέτησαν.
Τώρα απλά θα κάνω μόνο αναφορές:

Τα «Recuperated Factories» (Ανακτημένα Εργοστάσια) στην Αργεντινή (2001): Μετά την οικονομική κατάρρευση, οι εργαζόμενοι κατέλαβαν εργοστάσια που εγκατέλειψαν οι καπιταλιστές (με πιο γνωστό το εργοστάσιο κεραμικών Zanon ή το ξενοδοχείο Bauen). Δεν περιορίστηκαν στην παραγωγή. Τα εργοστάσια μετατράπηκαν σε κέντρα της κοινότητας, στεγάζοντας λαϊκές συνελεύσεις, πολιτιστικά κέντρα και δομές υγείας για τη γειτονιά. Η επιβίωση του εργοστασίου έγινε υπόθεση όλης της πόλης.

Οι Αυτόνομες Κοινότητες των Ζαπατίστας (Chiapas, Μεξικό): Από το 1994 και μετεξέλιξή τους το 2003, οι Ζαπατίστας δημιούργησαν τα Caracoles (Σαλιγκάρια), δομές αυτόνομης διακυβέρνησης. Η οικονομική ζωή (συνεταιρισμοί καφέ, καλαμποκιού), η παιδεία και η υγεία ρυθμίζονται από τα Συμβούλια Καλής Κυβέρνησης με βάση την αρχή «διοικώ υπακούοντας» (mandar obedeciendo). Η ταξική και πολιτισμική τους συνείδηση είναι η ίδια η θωράκιση της επιβίωσής τους απέναντι στο κράτος και τα καρτέλ.

Τα Αυτοδιαχειριζόμενα Κοινωνικά Κέντρα στην Ιταλία (Centri Sociali): Από τη δεκαετία του '70 και του '80 (κίνημα της Αυτονομίας), κατειλημμένοι χώροι σε εργατικές γειτονιές του Μιλάνου και της Ρώμης λειτούργησαν ως συνδικάτα της πόλης. Εκεί οι εργαζόμενοι, οι άνεργοι και οι φοιτητές οργάνωναν «απεργίες ενοικίων», αυτομειώσεις στις τιμές του ρεύματος και των εισιτηρίων, ρυθμίζοντας τις κοινωνικές τους ανάγκες έξω από το κράτος.

Έχοντας υπόψη τα τρία παραδείγματα θέλω να μείνω περισσότερο στο ζήτημα της αναθεώρησης της Ταξικής Συνείδησης όπως την έθεσα ως Εργαλείο Υλικής Επιβίωσης της κοινότητας. 

Στον παραδοσιακό συνδικαλισμό, η ταξική συνείδηση εξαντλείται στη διαπραγμάτευση της τιμής πώλησης της εργατικής δύναμης.
Όταν όμως η κοινότητα περνά στην αυτοδιαχείριση των αναγκών της, η ταξική συνείδηση μεταμορφώνεται ριζικά:

Α. Κατάργηση του διαχωρισμού Παραγωγού - Καταναλωτή: Η κοινότητα αποφασίζει η ίδια τι θα παραχθεί, πώς θα παραχθεί και πώς θα διανεμηθεί με βάση τις πραγματικές ανάγκες (π.χ. συλλογικές κουζίνες, κοινοτικά ιατρεία), και όχι με βάση το καπιταλιστικό κέρδος.

Β. Απεξάρτηση από το Εμπόρευμα: Η ευτυχία και η ασφάλεια της οικογένειας παύουν να εξαρτώνται από το αν ο εργαζόμενος είναι «αρεστός» στον εργοδότη. Η κοινότητα εγγυάται τη στέγαση, την τροφή και την παιδεία των μελών της μέσα από δομές αλληλεγγύης.

Γ. Μετατόπιση της Εξουσίας: Η πολιτική επιστρέφει στη βάση. Ο ρυθμιστής της ζωής δεν είναι ο νόμος του κράτους ή η αυθαιρεσία του κεφαλαιούχου, αλλά η Λαϊκή Συνέλευση της Γειτονιάς/Κοινότητας. Η εξουσία αποσυγκεντρώνεται και γίνεται συλλογική πράξη.

Λόγω όμως της αναφορά μου στην «Τηλεργασία» και καθώς ο φόβος της κατακλυσμικής εργασιακής μεταρρύθμισης όσο θα αυξάνονται τα Ντατα Σέντερς και η Τεχνική Νοημοσύνη θα αντικαθιστά σημαντικά τμήματα της παραγωγής , πρέπει και εδώ να κάνω μια στάση.

Τηλεργασία: Η Νέα Μορφή Απομόνωσης και Διάσπασης. Η ύψιστη καπιταλιστική στρατηγική αποξένωσης της εποχής μας

Η Τηλεργασία λειτουργεί ως «λευκό κελί»  σε φυλακή υψίστης ασφάλειας.
Ο εγκλεισμός στον ιδιωτικό χώρο: Η τηλεργασία μετατρέπει το σπίτι του εργαζόμενου (τον χώρο αναπαραγωγής και ξεκούρασης) σε χώρο παραγωγής. Ο εργαζόμενος απομονώνεται φυσικά. Δεν υπάρχει πια το «διάλειμμα για τσιγάρο», η κοινή δυσαρέσκεια στον διάδρομο, η φυσική αλληλεπίδραση που γεννά τη συζήτηση για τα κοινά προβλήματα.

Ο αποκλεισμός της βιωμένης εμπειρίας: Όταν ο εργαζόμενος βλέπει τους συναδέλφους του μόνο ως «κουτάκια» σε μια οθόνη του Zoom ή του Teams, χάνεται η ενσυναίσθηση της κοινής μοίρας. Η καταπίεση (εντατικοποίηση, απλήρωτες υπερωρίες, ψυχολογική πίεση) βιώνεται ως ατομική αποτυχία ή ατομικό άγχος, και όχι ως ταξική συνθήκη.

Η ψευδαίσθηση της «αυτονομίας»: Το σύστημα εκπαιδεύει τον τηλεργαζόμενο να πιστεύει ότι είναι «ελεύθερος» επειδή δουλεύει με τις πιτζάμες του. Στην πραγματικότητα, είναι πλήρως ελεγχόμενος από ψηφιακούς αλγορίθμους επιτήρησης.

Ο καταναλωτισμός του απομονωμένου: Ως καταναλωτής, ο τηλεργαζόμενος αποκόπτεται ακόμα περισσότερο. Η κοινωνική του θέση προσδιορίζεται από την ψηφιακή του κατανάλωση (e-shopping, delivery), ενισχύοντας την αυταπάτη της ταξικής ουδετερότητας. Δεν βλέπει τον εαυτό του ως μέλος της εργατικής τάξης, αλλά ως έναν απομονωμένο «διαχειριστή καθηκόντων»

Πολλά πράγματα στην εποχή μας μπαίνουν σαν παιγνίδι – δώρο αξιοσύνης προσφοράς των καπιταλιστών και της νέας τάξης πραγμάτων  εγκλωβίζοντας σε αυτό το παιγνίδι –δώρο όλο και περισσότερα επιστημονικά μυαλά αλλά ταυτόχρονα δείχνει το επαχθές πρόσωπο στους εν δυνάμει εκτοπισμένους της Τεχνικής Νοημοσύνης ή της «λύτρωσης» τους, με τον  Υπερανθρωπισμό. ( Ένα κεφάλαιο χωριστής συζήτησης).

Η Απάντηση σε αυτό που είχε ξεκινήσει ως μόδα του Τεχνοκρατισμού στην Πολιτική που ως συνέχεια επηρέασε τον πολιτικό λόγο των συνδικαλιστών ( φαινόμενο «μάνατζερ-συνδικαλισμό» της τεχνοκρατίας)  τώρα έχει αποκτήσει μόνιμη θέση σαν εφιάλτης που κατά την ταπεινή μου άποψη έχει αντίδοτο στον κοινωνικό συνδικαλισμό της πόλης που θέλει να μεταφέρει το κέντρο βάρους εκεί που ζει ο εργαζόμενος, αφού δεν μπορεί να τον βρει εκεί που δουλεύει. Η Συνδικαλισμένη δύναμη έχει υποχωρήσει αισθητά ώστε να αποτελεί έκπληξη η ύπαρξη εργατικού σωματείου στην δεύτερη βιομηχανική ζώνη της χώρας, Οινόφυτα – Σχηματάρι.

Αν ο εργαζόμενος γίνει διάσπαρτος σε «εκατοντάδες σπίτια», το σημείο συνάντησης πρέπει να είναι η γειτονιά. Τα τοπικά εργατικά κέντρα βάσης, οι κοινοτικοί χώροι και οι πολιτιστικές λέσχες γίνονται οι νέοι χώροι κοινωνικοποίησης και συνειδητοποίησης
Η διεκδίκηση πρέπει να αφορά το γεγονός ότι ο καπιταλιστής, μέσω της τηλεργασίας, μετακυλύει το κόστος παραγωγής (ρεύμα, ίντερνετ, θέρμανση, τεχνολογικός εξοπλισμός) στην οικογένεια του εργαζομένου.

Η ανάγκη λοιπόν για μια οργάνωση που ξεκινά από την Πόλη και την Κοινότητα δεν είναι απλώς μια ρομαντική εναλλακτική. Είναι η μοναδική ρεαλιστική απάντηση απέναντι σε ένα σύστημα που προσπαθεί να μας μετατρέψει σε απομονωμένες καταναλωτικές μονάδες, εγκλωβισμένες πίσω από μια οθόνη.

 Έχω αρθρογραφήσει μέχρις σήμερα σε διάφορες ιστοσελίδες  αρκετές φορές και πάνω στις μεθόδους οργάνωσης και στην ιδεολογία του Κοινωνικού Εργατικού Συνδικαλισμού και αυτή η τωρινή αρθρογραφία προσπαθεί να ανοίξει  λίγο περισσότερο την οπτική.

Έχω συνειδητοποιήσει πως η διατύπωση μιας θεωρίας δεν είναι εύκολο πράγμα και συνήθως, ιστορικά μέχρι σήμερα,  γίνεται απ έξω από τον συγκεκριμένο άνθρωπο με τις βιωματικές του ανάγκες. Δηλαδή όσοι καταπιάστηκαν θεωρητικά στην ανάλυση των εργασιακών σχέσεων και τις  διεργασίες που εφηύρε το Κεφάλαιο στην εκμετάλλευση των εργαζομένων ήταν οι επιστήμονες της Πολιτικής στην Οικονομίας που όμως δεν είχαν ζήσει ούτε μια ώρα πραγματικής μισθωτής σκλαβιάς ή την απώλεια του μισθού και την αναστολή των προσδοκιών της οικογένειας όταν η ανεργία αντικαθιστούσε την οικονομική δυναμική που εξασφάλιζε η μισθωτή εξάρτηση. Ούτε καν έζησαν  την εξάρτηση της απόλυτης φτώχειας με την αλλαγή του τρόπου ζωής. Αντιλαμβάνονταν στην οθόνη του υπολογιστή τους ή στο χαρτί που τοποθετούσαν με τον κονδυλοφόρο τις σκέψεις τους, τους εργαζόμενους ως ποντίκια σε πειραματικό εργαστήριο. Γι αυτό ο Μαρξισμός δεν μπόρεσε να γίνει το καταφύγιο του κάθε εργαζόμενου και μάλιστα της πλέμπας από την Εργατική Τάξη.

Είναι άλλο είναι να το περιγράφεις και να αναλύεις τις επιπτώσεις της με τους επιστημονικούς όρους- εργαλεία  και άλλο να το ζεις την ώρα που γεννιέται, να το αισθάνεσαι την ώρα που ζωντανεύει κυριαρχώντας σε και μάλιστα να το καταλαβαίνει στην πραγματική του διάσταση ως εμπόδιο στην ανάγκη της διεκδίκησης μέσα από την συλλογικής σχέση αλληλεγγύης ή την αυτοπραγμάτωση των φιλοδοξιών σου που βλέπεις να ανατρέπονται καθ ον χρόνο εσύ πρέπει να ταλαντευτείς ανάμεσα στην υποταγή ή στην επανάσταση. Στην απεργία της διεκδίκησης ή στην προσαρμογή του «καλού εργάτη» για τ’ αφέντη το ψωμί ή το γάλα του μωρού.

Έτσι η περιγραφή μιας Θεωρίας οργάνωσης των εργατών και των οικογενειών τους σε μια θεσμική υπόσταση Δημοκρατίας και Ταξικής Ταυτότητας χρειάζεται ένα σύνολο ανθρώπων διαφορετικών επιπέδων γνωστικής εκπαίδευσης.

Η θεωρεία μου ξεπηδά μέσα από την συνδικαλιστική μου δράση και τις διαπιστώσεις που έζησα και ως θύτης και ως θύμα.

Όταν η απώλεια του μισθού δεν είναι μια στατιστική σε ένα διάγραμμα, αλλά ο φόβος ότι αύριο δεν θα έχεις να πάρεις γάλα για το παιδί σου, η θεωρία αναγκαστικά επαναπροσδιορίζεται. Η ανεργία δεν είναι απλώς «αναπαραγωγή του στρατού των ανέργων» (όπως γράφουν τα βιβλία), αλλά μια υπαρξιακή και οικογενειακή ακύρωση.

Θέλω να μείνω σε αυτό το σημείο και να εξηγήσω πως η θεωρία που προσπαθώ να διατυπώσω ως ένα είδος μανιφέστου εδράζεται ή ξεπηδά μέσα από την δράση που βίωσα ως συνδικαλιστής και που απέρριψαν τις μέχρις σήμερα μορφές εξάρτησης της οργάνωσης των εργατών.

Ζώντας σε διαφορετικούς χρονικούς κύκλους την θέση του Θύτη και του Θύματος με προίκισε με μια αναγκαία αυτογνωσία της ύπαρξης μου ως προς τις καταστάσεις και τα αποτελέσματα τους.  Στον παραδοσιακό, κρατικοδίαιτο συνδικαλισμό, ένας έντιμος αγωνιστής συχνά εγκλωβίζεται. Γίνεται άθελά του «θύτης» όταν συντηρεί αυταπάτες, όταν συμβιβάζεται με το λιγότερο κακό ή όταν αναπαράγει τις γραφειοκρατικές αγκυλώσεις του συστήματος που υποτίθεται ότι πολεμά. Και γίνεται «θύμα» όταν το ίδιο το σύστημα (ή το κόμμα, ή η εργοδοσία) τον απομονώνει, τον εξουθενώνει και τον τιμωρεί επειδή τόλμησε να κοιτάξει πέρα από το μαντρί.

Από την άλλη πλευρά του ποταμού, ο ακαδημαϊκός αναλύει την «απεργία». Εσείς όμως, όπως και εγώ, ζήσατε το πώς η φτώχεια και ο φόβος της απόλυσης λειτουργούσαν ως μηχανισμοί πειθάρχησης. Ο εργαζόμενος που λυγίζει δεν είναι απαραίτητα «προδότης»· είναι ένας άνθρωπος τρομοκρατημένος από το φάσμα της εξαθλίωσης. Ο Κοινωνικός Συνδικαλισμός της Κοινότητας πρέπει να χτιστεί ακριβώς πάνω σε αυτό: να δημιουργήσει το δίχτυ ασφαλείας (τροφή, στέγη, αλληλεγγύη) ώστε ο εργαζόμενος να μπορεί να απεργήσει και να διεκδικήσει χωρίς να φοβάται ότι η οικογένειά του θα πεινάσει.

Σε αυτό το σημείο θα πρόσθετα ακόμη ένα παράδειγμα που υπάρχει και το ζούμε στην καθημερινότητα μας αλλά φαίνεται πως το έχουμε συνηθίσει και από-ενοχοποιήσει:
Υπάρχει η εντύπωση πως η εξάρτηση και η εκμετάλλευση παράγεται και συντελείται στους χώρους της εργοστασιακή και βιοτεχνικής παραγωγής περισσότερο από τους άλλους χώρους όπου οι εργαζόμενοι νομοθετικά και συμβολικά ονομάζονται Εργάτες σε αντίθεση με τον επίσης κοινωνιολογικό - οικονομικό όρο Υπάλληλοί. Ο καπιταλισμός για να μπορεί να ελέγχει τους εργαζόμενους και τις αντιδράσεις τους έχει κατασκευάσει βιτρίνες ανάμεσα των "από μέσα" και των "απ έξω". Έτσι ο δάσκαλος σε ένα σχολείο που είναι δημόσιο έχει την ασφάλεια της θέσης του ως προς τον δάσκαλο σε ένα σχολείο ιδιωτική επιχείρηση που ζεί την θέση της ανασφάλειας και άρα της υποχωρητικότητας στις απαιτήσεις του εργοδότη του. Όμως και οι δύο έχουν τη αυταπάτη πως είναι ανώτεροι των εργατών στην οικοδομή ή στο εργοστάσιο ή στην στοά ενός ορυχείου. Αυτό που τους δημιουργεί αυτή την διάσταση αντίληψης είναι αυτό που λέω Βιτρίνα των απ έξω προς τους από μέσα. Κανείς τους δεν μπορεί αν αντιληφθεί πως η εκμετάλλευση και η εξάρτηση δεν έχουν σχέση με το που και πως συντελούνται αλλά ότι υπάρχουν ως δυνάμεις υποταγής που επιβάλει ο καπιταλισμός σε όποια μορφή εκδηλώνεται. Αν λοιπόν καταφέρουμε να γεφυρωθούν αυτές οι αποστάσεις και να γκρεμιστούν τα τείχη που βαστούν διασπασμένη την κοινωνία των εξαρτημένων του μισθού εργαζόμενων, τότε η συγκρότηση μια Θεσμικής Κοινωνικής Οργάνωσης ως Κοινωνική Συνδικαλιστική και Εργατική Αυτοδιαχείριση Εξουσίας είναι σίγουρο πως μπορεί να επιτευχθεί.

Αυτές οι δύο παρατηρήσεις και το παράδειγμα μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση της ανάγκης της σύνθεσης ως μια νέα θεσμική υπόσταση Δημοκρατίας και Ταξικής Ταυτότητας, που απαιτεί τη σύμπραξη ανθρώπων από διαφορετικά γνωσιακά επίπεδα, που είναι ο μόνος τρόπος να γεφυρωθεί το χάσμα των ταξικών – κοινωνικών διαιρέσεων.

Οι συντελεστές στην συγκρότηση αυτής της πρότασης μπορούν να κατηγοριοποιηθούν ως εξής:
Α. Η Βιωματική Γνώση (Η Βάση): Είναι οι εργαζόμενοι που ξέρουν από πρώτο χέρι την καταπίεση, τις σύγχρονες μορφές εντατικοποίησης χωρίς δικαιώματα, την απομόνωση της τηλεργασίας και την αγωνία της επιβίωσης. Χωρίς αυτούς, η θεωρία είναι νεκρό γράμμα.

Β. Η Επιστημονική/Τεχνική Γνώση (Οι Σύμμαχοι): Είναι οι ριζοσπάστες επιστήμονες  που μπορούν να προσφέρουν τα εργαλεία: νομική θωράκιση, οικονομική ανάλυση των πόρων της πόλης, τεχνολογικές λύσεις για την επικοινωνία των τηλεργαζομένων, την οργάνωση των κέντρων αλληλεγγύης και οικονομικής υποστήριξης των ευάλωτων στελεχών της κοινωνικής συγκρότησης.

Γ. Η Σύνθεση στη Λαϊκή Συνέλευση: Όταν αυτοί οι δύο κόσμοι συναντιούνται ισότιμα στο επίπεδο της γειτονιάς, η θεωρία παύει να είναι «ξένη». Γίνεται συλλογικό σχέδιο δράσης. Ο εργάτης δεν είναι ο «πελάτης» που περιμένει τον συνδικαλιστή-δικηγόρο να του λύσει το πρόβλημα, αλλά ο συν-διαμορφωτής της πολιτικής που θα οδηγήσει στην λύση το κάθε πρόβλημα.

Σε αυτό το σημείο και λίγο πριν την τελική πρόταση προς συζήτηση, νομίζω πως είναι σκόπιμο να εξιστορήσω εκείνα τα γεγονότα που με οδήγησαν να αναθεωρήσω τις απόψεις μου για τις μεθόδους και τις μορφές συλλογικής συγκρότησης και της ανάγκης για την Κοινωνία των Εργατών. 

Κάποια στιγμή , την εποχή της έναρξης της Οικονομικής κατάρρευσης της Χώρας μας ( να παρατηρήσω εδώ ως παρένθεση πως η περίοδος της χρεοκοπίας που την ζήσαμε στην έξαρσης της και την ζούμε στην συνέχεια της σήμερα, ως περίοδο των μνημονίων, ήταν μια συνειδητή συμφωνία απατεώνων πολιτικών που εξαγοράστηκαν για την μετακύλιση της οικονομικής κρίσης των Τραπεζών των ισχυρών Οικονομιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην καταστροφή μιας έτσι κι αλλιώς αδύναμης οικονομίας που θα μπορούσε να υπηρετήσει επιτέλους και τον ρόλο για τον οποίο αυτή η χώρα αναγνωρίσθηκε με την συνθήκη του Λονδίνου το 1832) είχε ξεκινήσει να βρίσκει εύφορο χώρο η Τεχνοκρατία που ερχόταν να βγάλει από τα αδιέξοδα τον Πολιτικό Λόγο και την Πολιτικής Στρατηγική στην Οικονομία. Ο Τεχνοκρατισμός σιγά - σιγά εισχωρούσε τόσο στον τρόπο που διαπραγματευόταν το συνδικάτο με τον καπιταλιστή όσο και στον τρόπο που ο "πολιτικός" λόγος που ο συνδικαλιστής επικοινωνούσε με τον συνάδελφο εργαζόμενο και ζητούσε από αυτόν να τον διατηρήσει στην εξουσία του στο Συνδικάτο είχε περάσει στην σφαίρα του Μάνατζερ Συμβούλου της Τεχνοκρατίας. Εκεί κατάλαβα πως ο Εργατοπατερισμός από την απλή του μορφή , του δουλοπάροικου του Συστήματος Εξουσίας  και της γραφειοκρατίας είχε περάσει να ανώτερο επίπεδο. Στην ιστορία του εργατικού "κινήματος" στην Ελλάδα, οι Πολιτικές παρατάξεις πάντοτε έψαχναν τρόπους χειραγώγησης των οργανωμένων εργατών  και του ελέγχου  της δυναμικής των συνδικαλιστικών τους οργανώσεων. Έτσι , για πάρα πολλά χρόνια οι εκπρόσωποι των οργανωμένων εργατών και των συνδικάτων τους δεν ήταν οι ίδιοι οι εργαζόμενοι αλλά τα αναγνωρισμένα από το κράτος ευγενή επαγγέλματα. Ένας Γιατρός, ένας Δάσκαλος, ένας καθηγητής, ένα Συμβολαιογράφος, ένας Διπλωματούχος Μηχανικός. Σήμερα ο κίνδυνος που ερχόταν από το παρελθόν φτιασιδωμένος με νέα σύγχρονα και οικεία ρούχα, ερχόταν ως ο «Τεχνοκράτης» Συνδικαλιστής. Κάποτε , σε μια μεγάλη Συνδικαλιστική Παράταξη είχε ειπωθεί το αμίμητο: "Σιγά μην Βάλουμε τους Μουτζούρηδες Προέδρους στην ΓΣΕΕ". Σε μια συνεδρίαση αυτής της παράταξης στο Αμφιθέατρο του κτηρίου της ΓΣΕΕ, είχε ειπωθεί επίσης : " Οι Πρόεδροι όλων των Εργατικών Κέντρων πρέπει αν είναι Μορφωμένοι με Πανεπιστημιακή μόρφωση και ειδικά Τραπεζικά Στελέχη". Αυτή η κατάσταση που την βίωνα, όχι μόνο εγώ αλλά και πλήθος άλλων συνδικαλιστών δεν δημιουργούσε τριγμούς στα θεμέλια των οργανώσεων. Αντιλήφθηκα δυστυχώς πως ο λεγόμενος "Ταξικός Συνδικαλισμός" αδυνατούσε να κατανοήσει το καινούργιο και σιγά – σιγά περνούσε στην ολοκληρωτική αστικοποίηση του βαστώντας ωστόσο τα συνθήματα που παρέπεμπαν σε ξεχασμένες εποχές.  

Η Σχέση μας με την Πολιτική Θεωρία

Η οργάνωση της κοινότητας παίρνει στα χέρια της τη ρύθμιση των οικονομικών, πολιτικών και κοινωνικών αναγκών της βάσης. Μέσα σε αυτό το αναγεννησιακό περιβάλλον η ταξική συνείδηση από ατομικό καθήκον ή ατομική κατανόηση περνά σε μια συνθήκη  ολοκλήρωσης της κοινωνίας ως θεσμική οντότητα που , εδώ είναι και το ερώτημα. Που έρχεται σε αντίθεση με τον κλασικό μαρξισμό ή συμφωνεί με τον αναθεωρητικό νεομαρξισμό;

Βασικά θα μείνω σε μια συμπτυγμένη παρουσίαση τριών τάσεων στον Μαρξισμό για να δούμε τις αντιθέσεις ως προς την πρόταση:

Η πρότασή μου για μια κοινότητα που αυτοδιαχειρίζεται τις ανάγκες της ως θεσμική οντότητα αποκλίνει από τον κλασικό μαρξισμό και συγγενεύει εν μέρει με τον νεομαρξισμό, αλλά στην πραγματικότητα υπερβαίνει και τους δύο, καθώς συναντά τις αρχές του ελευθεριακού κομμουνισμού (αναρχισμού).

Ας δούμε πώς τοποθετείται η πρότασή που καταθέτω σε σχέση με τους τρεις στοχαστές που επέλεξα για να δούμε την συγγένεια με την κάθε πλευρά.

1. Μιχαήλ Μπακούνιν (Αναρχισμός / Ελευθεριακός Σοσιαλισμός)

Η πρότασή μου κατ αρχήν πιστεύω πως συμφωνεί απόλυτα με τον Μπακούνιν.

• Η θέση του: Ο Μπακούνιν απέρριπτε κάθε μορφή κεντρικού κράτους (ακόμα και του εργατικού). Πρέσβευε ότι η επανάσταση πρέπει να καταστρέψει αμέσως το κράτος και να αντικατασταθεί από μια ομοσπονδία αυτόνομων κοινοτήτων (κομμούνες) και παραγωγικών συνεταιρισμών.
• Η σύνδεση: Η ιδέα ότι η κοινότητα παίρνει στα χέρια της την εξουσία από τα κάτω προς τα πάνω (bottom-up), χωρίς τη διαμεσολάβηση ενός κυβερνητικού μηχανισμού, είναι η επιτομή της μπακουνινικής άμεσης δράσης και της κοινοτικής αυτοδιοίκησης.

2. Σαρλ Μπετελέμ (Charles Bettelheim - Νεομαρξισμός / Ανάλυση της Μετάβασης)

Η πρότασή επιβεβαιώνει και εφαρμόζει τις προειδοποιήσεις του Μπετελέμ.

• Η θέση του: Ο Μπετελέμ (στο έργο του για τους ταξικούς αγώνες στην ΕΣΣΔ) ανέλυσε πώς η απλή κρατικοποίηση των εργοστασίων δεν καταργεί τον καπιταλισμό. Αν οι εργάτες δεν έχουν τον πραγματικό, καθημερινό έλεγχο της παραγωγής, τότε μια νέα τάξη (η κρατική γραφειοκρατία / οι τεχνοκράτες) παίρνει τη θέση του καπιταλιστή.
• Η σύνδεση: Η πρότασή μου απαντά ακριβώς στο πρόβλημα που έθεσε ο Μπετελέμ. Μετατρέποντας την ταξική συνείδηση σε θεσμική οντότητα της κοινότητας, εμποδίζεται η εμφάνιση των «τεχνοκρατών-μάνατζερ» που περιγράφω πιο πάνω.

3. Λέον Τρότσκι (Κλασικός Μαρξισμός / Μπολσεβικισμός)

Η πρότασή αυτή επίσης  έρχεται σε δομική αντίθεση με τον Τρότσκι, παρά τη δεδομένη κοινή αντιμετώπιση του κεφαλαίου.

• Η θέση του: Ως κλασικός μαρξιστής, ο Τρότσκι πίστευε στην αναγκαιότητα του «Εργατικού Κράτους», του συγκεντρωτικού σχεδιασμού της οικονομίας και της καθοδήγησης από το Κόμμα (έστω και με εργατική δημοκρατία/Σοβιέτ).
• Η αντίθεση: Για τον Τρότσκι, η αποσπασματική αυτοδιαχείριση σε επίπεδο πόλης ή κοινότητας, χωρίς κεντρικό κρατικό έλεγχο, θα θεωρούνταν ουτοπική και ευάλωτη στις πιέσεις της παγκόσμιας καπιταλιστικής αγοράς. Ενώ η πρότασή μου αρνείται αυτόν τον κρατικό συγκεντρωτισμό.

Συμπερασματικά, Η πρότασή μου έρχεται σε αντίθεση με τον κλασικό μαρξισμό στο ζήτημα του κράτους και της εξουσίας. Αντίθετα, αξιοποιεί τα εργαλεία του νεομαρξισμού για να ξεσκεπάσει τις σύγχρονες μορφές εκμετάλλευσης (αλλοτρίωση, τεχνοκρατία, βιτρίνα), αλλά τοποθετεί τη λύση στο πεδίο του κοινοτικού ελευθεριακού συνδικαλισμού.

Είναι μια σύνθεση που ξεπερνά τα δογματικά στεγανά, επειδή είμαι βέβαιος πλέον πως η ιστορία δεν μας έδωσε την εξέλιξή τους ως συνέχεια σε ένα ανώτερο επίπεδο οργάνωσης της κοινωνίας πάντα σε σχέση με την υπεροχή του Καπιταλισμού και του Ιμπεριαλισμού.
Απεναντίας , παρατηρώντας και στην χώρα μας , ο συνδικαλισμός υπέστη συντριπτική ήττα και στο επίπεδο της οργάνωσης και στο επίπεδο της θεωρίας.

Ο όρος «Κοινοτικός Ελευθεριακός Συνδικαλισμός» είναι ο πλέον δόκιμος. Αποδίδει ανάγλυφα τη σύνθεση που επιχειρείται στην Πρόταση: παίρνει την ταξική, οργανωτική δομή του συνδικαλισμού, τη μεταφέρει έξω από το εργοστάσιο, στο επίπεδο της κοινότητας/πόλης, και της δίνει ελευθεριακό (αντικρατικό, αυτοδιαχειριζόμενο) περιεχόμενο.
Η ταξική συνείδηση δεν είναι κάτι που πρέπει να «διαβάζεις στα βιβλία» πριν δράσεις, δηλαδή δεν διδάσκεται ούτε αποτελεί προϋπόθεση ο περιοριστικός χώρος της παραγωγής αλλά μια αξία που αναδύεται βιωματικά την ίδια στιγμή που η κοινότητα αρχίζει να οργανώνει την επιβίωσή της.

Ο Κοινοτικός Ελευθεριακός Συνδικαλισμός και η Ανάδυση της Ταξικής Συνείδησης στην Πράξη

Καθιστώ σαφές το θεωρητικό και ιδεολογικό στίγμα αυτής της πρότασης, όχι για να εγκλωβιστούμε σε δογματικές αψιμαχίες, αλλά για να καθοδηγήσουμε τη σκέψη μας μακριά από τις παγίδες του παρελθόντος. Η πρότασή μου για την οργάνωση της βάσης ονομάζεται ρητά: Κοινοτικός Ελευθεριακός Συνδικαλισμός.

1. Η Υπέρβαση του Κλασικού Μαρξισμού και του Μπολσεβικισμού

Ερχόμαστε σε δομική αντίθεση με την κλασική μαρξιστική και τροτσκιστική αντίληψη στο ζήτημα της εξουσίας.

• Αρνούμαστε την ιδέα ότι η ταξική συνείδηση χρησιμεύει απλώς για την οικοδόμηση ενός συγκεντρωτικού «Εργατικού Κράτους» ή ότι η ζωή μας πρέπει να ρυθμίζεται από τα πάνω, μέσω κομματικών καθοδηγητών και κρατικών πλάνων.
• Η ιστορία απέδειξε πως όταν η εξουσία συγκεντρώνεται στο Κράτος, η παραγωγή και η κοινωνία δεν απελευθερώνονται. Απλώς, τη θέση του καπιταλιστή καταλαμβάνει μια νέα, αδίστακτη τάξη: η κρατική και τεχνοκρατική γραφειοκρατία.

2. Η Αξιοποίηση των Εργαλείων του Νεομαρξισμού

Αναγνωρίζουμε την ορθότητα των αναλύσεων του αναθεωρητικού νεομαρξισμού (όπως του Σαρλ Μπετελέμ).

• Υιοθετούμε τα επιστημονικά εργαλεία που ξεσκεπάζουν τις σύγχρονες μορφές αλλοτρίωσης.
• Συμφωνούμε ότι η απλή αλλαγή ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής δεν σημαίνει τίποτα, αν οι ίδιοι οι εργαζόμενοι δεν έχουν τον πραγματικό, καθημερινό έλεγχο της ζωής τους.
• Εκεί όμως που ο νεομαρξισμός συχνά εγκλωβίζεται σε ακαδημαϊκές θεωρίες μέσα στα πανεπιστήμια, εμείς κατεβαίνουμε στο πεζοδρόμιο και προτείνουμε πράξη.

3. Η Σύγκλιση με τον Ελευθεριακό Σοσιαλισμό (Μπακούνιν)

Η πρότασή μας συνδέεται άρρηκτα με την ελευθεριακή παράδοση του Μιχαήλ Μπακούνιν.

• Πιστεύουμε στην άμεση κατάργηση της κρατικής διαμεσολάβησης και στην αντικατάστασή της από μια ομοσπονδία αυτόνομων κοινοτήτων.
• Η εξουσία δεν «καταλαμβάνεται» για να ασκηθεί από μια νέα κυβέρνηση· διαχέεται και διαλύεται μέσα στην ίδια την κοινωνία των εργαζομένων στο επίπεδο της Πόλης.

4. Πώς Αναδύεται η Ταξική Συνείδηση κατά τη Λειτουργία της Κοινότητας

Η μεγαλύτερη αυταπάτη του παλαιού συστήματος ήταν ότι ο εργάτης έπρεπε πρώτα να «εκπαιδευτεί ιδεολογικά» από το κόμμα και μετά να δράσει. Εμείς ανατρέπουμε αυτή τη λογική:

• Η συνείδηση ως αξία επιβίωσης: Η ταξική συνείδηση δεν είναι θεωρητικό μάθημα. Αναδύεται οργανικά και βιωματικά κατά την έναρξη της λειτουργίας της αυτόνομης κοινότητας.
• Η μεταμόρφωση της καθημερινότητας: Τη στιγμή που ο δάσκαλος, ο οικοδόμος και ο τηλεργαζόμενος κάθονται στο ίδιο τραπέζι της Λαϊκής Συνέλευσης για να εξασφαλίσουν την τροφή, τη στέγαση και την προστασία των παιδιών τους έξω από το καπιταλιστικό εμπόρευμα, εκείνη ακριβώς τη στιγμή γεννιέται η ταξική ταυτότητα.
• Από το «Εγώ» στο «Εμείς»: Η συνείδηση παύει να είναι μια ατομική ηθική υποχρέωση ή μια ατομική καταναλωτική επιλογή. Μετατρέπεται σε συνθήκη ολοκλήρωσης της κοινωνίας ως θεσμική οντότητα. Ο εργαζόμενος αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως οργανικό κομμάτι ενός συλλογικού σώματος που δεν αμύνεται απλώς, αλλά ρυθμίζει και ορίζει το μέλλον του.

---

 

 

 

Νομίζω πως με τα όσα παραπάνω διατύπωσα μπορώ τώρα να τα κωδικοποιήσω σε ένα υπο διαμόρφωση μανιφέστο με έναν Πρόλογο που θέλει να βάλει τον αναγνώστη συμμέτοχο στην δημόσια αυτή συζήτηση.

 

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Μια Ανοιχτή Πρόσκληση σε Συν-διαμόρφωση: Από το Βίωμα στη Συλλογική Πράξη

Αυτό το κείμενο δεν γράφτηκε σε κάποιο αποστειρωμένο πανεπιστημιακό γραφείο, ούτε γεννήθηκε μέσα από τις κομματικές επεξεργασίες κάποιου ιερατείου. Είναι το απόσταγμα μιας μακράς, επίμονης και συχνά επώδυνης συνδικαλιστικής διαδρομής. Είναι μια θεωρία σφυρηλατημένη μέσα στη φωτιά της δράσης, εκεί όπου ο υπογράφων βρέθηκε στη θέση να βιώσει τις αντιφάσεις του συστήματος άλλοτε ως «θύτης» —παγιδευμένος στις γραφειοκρατικές αγκυλώσεις ενός εκφυλισμένου, κρατικοδίαιτου συνδικαλισμού— και άλλοτε ως «θύμα» της εργοδοτικής αυθαιρεσίας, της απομόνωσης και του φάσματος της κοινωνικής απομόνωσης που τον οδηγούσε η μακρόχρονη ανεργία λόγω συνδικαλιστικής δράσης.

Απευθυνόμαι σε εσένα, τον σημερινό εργαζόμενο, και σε καλώ να γίνεις συνομιλητής και συν-διαμορφωτής αυτής της πρότασης.

Σε καλώ, πρωτίστως, να σπάσεις τη δική σου «βιτρίνα».

• Αν είσαι ο εργάτης του μόχθου, της οικοδομής, του εργοστασίου, της στοάς, σε καλώ να αποτινάξεις την ηττοπάθεια ότι η μοίρα σου είναι να αποφασίζουν άλλοι τεχνοκράτες για εσένα.
• Αν είσαι ο εκπαιδευτικός, ο γιατρός, ο μηχανικός, ο ιδιωτικός ή δημόσιος υπάλληλος ή ο τηλεργαζόμενος που παλεύει απομονωμένος πίσω από μια οθόνη, σε καλώ να αναγνωρίσεις την αυταπάτη του κοινωνικού σου στάτους. Η «βιτρίνα» που σου φόρεσε ο καπιταλισμός σε κάνει να νιώθεις ανώτερος, αλλά η αλήθεια είναι σκληρή: η εξάρτησή σου από τον μισθό και η ομηρία της οικογένειάς σου από το κεφάλαιο είναι ακριβώς η ίδια.

Τα τείχη που μας χωρίζουν σε «μουτζούρηδες» και «μορφωμένους», σε «από μέσα» και «απέξω», είναι το πιο ισχυρό όπλο του συστήματος για να μας κρατά διασπασμένους και υποταγμένους.

Αυτό το προσχέδιο μανιφέστου είναι ένα ζωντανό πείραμα. Δεν ζητά οπαδούς ή χειροκροτητές· ζητά συμμέτοχους. Ανεξάρτητα από το γνωστικό επίπεδο ή τη μόρφωση που κατέχεις, η δική σου βιωματική εμπειρία από τη μισθωτή σκλαβιά, οι δικές σου αγωνίες για το μέλλον των παιδιών σου, είναι το πιο πολύτιμο υλικό που χρειαζόμαστε.

Σε καλώ να καταθέσεις τις δικές σου προτάσεις, τις ενστάσεις, τις διορθώσεις σου. Να ενώσουμε τις διαφορετικές μας γνώσεις και τις κοινές μας ανάγκες. Για να μετατρέψουμε αυτή τη θεωρία από λέξεις στο χαρτί, σε μια ζωντανή, θεσμική απόπειρα οργάνωσης στην Πόλη και στην Κοινότητά μας. Σε ένα πραγματικό πείραμα εργατικής αυτοδιαχείρισης της ζωής μας.

Η συζήτηση είναι ανοιχτή. Ο λόγος ανήκει στη βάση. Σε εσένα.

 

Για την Κοινωνική Συνδικαλιστική και Εργατική Αυτοδιαχείριση Εξουσίας

Το γκρέμισμα των τειχών της μισθωτής σκλαβιάς και η ενοποίηση της Κοινότητας.

---

1. Η Απάτη των Διαχωρισμών (Η «Βιτρίνα» του Καπιταλισμού)

• Η Ψευδαίσθηση του Στάτους: Καταγγέλλουμε τον τεχνητό διαχωρισμό ανάμεσα σε «εργάτες» και «υπαλλήλους». Ο καπιταλισμός κατασκεύασε βιτρίνες κοινωνικής ανωτερότητας για να εγκλωβίσει τους εργαζόμενους της πνευματικής ή γραφειοκρατικής εργασίας στην αυταπάτη ότι δεν ανήκουν στην ίδια τάξη με τον εργάτη του εργοστασίου, της οικοδομής ή του ορυχείου.
• Η Κοινή Μοίρα της Εξάρτησης: Η εκμετάλλευση δεν ορίζεται από το αν φοράς φόρμα εργασίας ή κοστούμι, ούτε από το αν δουλεύεις σε δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα. Η ουσία της υποταγής είναι κοινή: η καθολική εξάρτηση από τον μισθό για την επιβίωση της οικογένειας.
• Η Παγίδα της Σχετικής Ασφάλειας: Ο διαχωρισμός ανάμεσα στους «από μέσα» (π.χ. μόνιμοι δημόσιοι υπάλληλοι) και στους «απέξω» (π.χ. ανασφαλείς ιδιωτικοί υπάλληλοι) λειτουργεί ως μηχανισμός πειθάρχησης και υποχωρητικότητας, εμποδίζοντας τη γέννηση της συλλογικής αλληλεγγύης.

---

2. Το Γκρέμισμα των Τειχών και η Ταξική Ενοποίηση

• Γέφυρες αντί για Αποστάσεις: Ο Κοινωνικός Συνδικαλισμός έρχεται να γκρεμίσει τα τείχη που κρατούν διασπασμένη την κοινωνία των εξαρτημένων του μισθού. Ενοποιεί τον χειρώνακτα, τον επιστήμονα, τον εκπαιδευτικό, τον άνεργο, τον τηλεργαζόμενο και τον συνταξιούχο.
• Η Κοινότητα ως Πεδίο Ενοποίησης: Εκεί που οι χώροι δουλειάς χωρίζουν τους εργαζόμενους σε συντεχνίες και κατηγορίες, η Πόλη και η Γειτονιά τους ενώνουν. Στο επίπεδο της κοινότητας, ο δάσκαλος και ο οικοδόμος αντιμετωπίζουν τα ίδια ακριβώς προβλήματα επιβίωσης: την ακρίβεια, την εμπορευματοποίηση της υγείας, την υποβάθμιση της ζωής των παιδιών τους.

---

3. Η Θεσμική Κοινωνική Οργάνωση (Η Νέα Δομή Εξουσίας)

• Όχι στη Διαχείριση, Ναι στην Αυτοδιαχείριση: Αρνούμαστε τον ρόλο του συνδικάτου ως «διαπραγματευτή» των όρων της σκλαβιάς μας. Στόχος μας είναι η Κοινωνική Συνδικαλιστική και Εργατική Αυτοδιαχείριση Εξουσίας.
• Ρυθμιστές των Αναγκών: Η οργάνωση της κοινότητας παίρνει στα χέρια της τη ρύθμιση των οικονομικών, πολιτικών και κοινωνικών αναγκών της βάσης. Δεν περιμένει από το κράτος ή τον καπιταλιστή να μεριμνήσει για την ευτυχία και τη λύτρωση της εργατικής οικογένειας.
• Συγκρότηση από τα Κάτω: Η Λαϊκή Συνέλευση της Πόλης γίνεται το ανώτατο όργανο λήψης αποφάσεων. Εκεί καταργούνται οι «βιτρίνες» και οι τίτλοι σπουδών. Κάθε μέλος της κοινότητας έχει ισότιμη φωνή και συνδιαμορφώνει την πολιτική της επιβίωσης.

---

4. Απάντηση στον Τεχνοκρατικό και Κομματικό Έλεγχο

• Εξοστρακισμός των Διαμεσολαβητών: Η θεωρία και η δράση μας ξεπηδούν από τη βιωμένη εμπειρία, όχι από τα γραφεία των κομματικών καθοδηγητών ή τις αναλύσεις των τεχνοκρατών μάνατζερ.
• Η Γνώση στην Υπηρεσία της Βάσης: Η επιστημονική και τεχνική εκπαίδευση (π.χ. των δασκάλων, των μηχανικών, των οικονομολόγων) παύει να είναι εργαλείο κοινωνικού διαχωρισμού. Τίθεται στην υπηρεσία της κοινότητας, ως τεχνικό εφόδιο για την αυτοδιαχείριση των πόρων της πόλης.

---

5.  Η Απάτη των Διαχωρισμών (Η «Βιτρίνα» του Καπιταλισμού)

• Η Ψευδαίσθηση του Στάτους: Καταγγέλλουμε τον τεχνητό διαχωρισμό ανάμεσα σε «εργάτες» και «υπαλλήλους». Ο καπιταλισμός κατασκεύασε βιτρίνες κοινωνικής ανωτερότητας για να εγκλωβίσει τους εργαζόμενους της πνευματικής ή γραφειοκρατικής εργασίας στην αυταπάτη ότι δεν ανήκουν στην ίδια τάξη με τον εργάτη του εργοστασίου, της οικοδομής ή του ορυχείου.
• Η Κοινή Μοίρα της Εξάρτησης: Η εκμετάλλευση δεν ορίζεται από το αν φοράς φόρμα εργασίας ή κοστούμι, ούτε από το αν δουλεύεις σε δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα. Η ουσία της υποταγής είναι κοινή: η καθολική εξάρτηση από τον μισθό για την επιβίωση της οικογένειας.
• Η Παγίδα της Σχετικής Ασφάλειας: Ο διαχωρισμός ανάμεσα στους «από μέσα» (π.χ. μόνιμοι δημόσιοι υπάλληλοι) και στους «απέξω» (π.χ. ανασφαλείς ιδιωτικοί υπάλληλοι) λειτουργεί ως μηχανισμός πειθάρχησης και υποχωρητικότητας, εμποδίζοντας τη γέννηση της συλλογικής αλληλεγγύης.

 

6. Το Ιστορικό Πρόταγμα

Η συγκρότηση αυτής της νέας θεσμικής υπόστασης είναι ο μόνος δρόμος για να περάσει η εξουσία στα χέρια της κοινωνίας των πραγματικών παραγωγών. Σπάζοντας τις αυταπάτες της καπιταλιστικής βιτρίνας, μετατρέπουμε τη συλλογική αλληλεγγύη από αφηρημένη ιδέα σε υλική δύναμη ανατροπής.

 

Βαγγέλης Κωνσταντίνου

Συνταξιούχος, πρώην συνδικαλιστής.